Info Straat
 
003
004
011
012
015 -
Schippersschool
021
030
058
 

 

Straatnaam

Adrescode

Westvaartdijk (Klein Willebroek)

KLWWSTVD_015

 

Periode

 

1927 - september 1988

 

 

 

 

Huisnummer

Huidig nummer:

15 - Schippersschool

Vroeger nummer:

15

Van

1927

Tot

september 1988

 

Naam van het bedrijf / Beroep

Vrije Lagere Schippersschool

Uitbater(s)

Zusters van Sint Vincentius in Dendermonde

Toenaam

de schippersschool

Telefoonnummer

-

 

Informatie

De vrije lagere schippersschool van Klein Willebroek werd in 1925 opgericht door pastoor J. Janssens.

De zusters van Sint Vincentius van Dendermonde stonden in voor de inrichting van het onderwijs en het internaat.

In 1988 werd de school opgeheven.

Bron: Query - BE/942855/530 Archief Schippersschool Klein-Willebroek, 1928-1983

De Schippersschool van Klein Willebroek ontstond onder impuls van pastoor Jules Janssens. Als pastoor van een schippersdorp kende hij de problematiek van de schipperskinderen die weinig of geen onderwijs genoten. Voor de eerste wereldoorlog was er van schippersscholen geen sprake. De kinderen werden thuis (op het schip) opgevoed. Als men dan weet dat 70% van de schippers ongeletterd waren, dan begrijpt men dat er van een schoolse opleiding niet veel in huis kwam.

In 1924 vatte hij het plan op om in Klein Willebroek een schippersschool op te richten.

Op 1 septeber 1927 werden drie zusters (Kostka, Aldegonde en Gertrude) van de H. Vincentiius van Dendermonder naar Klein Willebroek gestuurd, dit zowel om les te geven als om de school te besturen.

Men startte in 1928 met vier inwonende kinderen (waaronder de gezusters Defraine) en met 16 leerlingen in de dagschool.

De school kende een enorme groei en werd regelmatig verbouwd en vergroot.

Het grootste aantal leerlingen werd bereikt in de schooljaren 1937-1938 met 173 kinderen en 22 kleuters en in 1939-1940 met 167 leerlingen (65 jongens en 102 meisjes) en 27 kleuters.

Nadien kende de school een dalend aantal leerlingen. De dagschool werd gesloten op 1 september 1987 en het internaat werd opgeheven vanaf 1 september 1988.

De laatste zusters van de schippersschool waren: zusters Leonie, Emma, Veneranda, Benedicta, Leopoldina, Florentine en Goedfrieda. Zij verhuisden in augustus 1988 terug naar Dendermonde.

Bron: GEM-PUB, Toeristische Dienst Gemeente Willebroek - Sashuis Klein Willebroek

Korte historisch overzicht van de schippersschool

 

  • 1925
    bouwen van parochiehuis De Crans (Volksstraat nr. 49)
  • 1928
    bouwen van de school en de bewaarschool
  • 1930 - 1931
    bouwen van de slaapzaal, keuken en badinrichting
  • 1934
    bouwen van de gildenhuis-slaapzaal en de gildenhuis-boekerij-ziekenzaal
  • 1937 - 1938
    bouwen van de klassen en slaapplaatsen, kelder en trap
  • 1938 - 1939
    bouwen van een verdieping
  • 1939
    veranderingswerken in het gildenhuis en in de bewaarschool
  • 1946
    bouwen van een spreekkamer in het huis der zusters
    aanleg van een gang langs de Crans
  • 1947
    bouwen van een gaanderij en WCs op de jongensspeelplaats
  • 1949
    veranderingswerken om van de zolder een slaapzaal te maken
  • 1950
    nieuwe bevloering van de meisjesspeelplaats
  • 1953
    inrichting van een nieuwe handwerkklas voor de jongens
  • 1956
    afbraak van de oude keet van de zoutziederij Scheltjens en aankoop van de vrijgekomen terreinen
    op dit terrein komt een nieuw gebouw voor de meisjesschool
  • 1957
    inrichting van een nieuwe badinstallatie met stortbaden

 

Bron: Schippersschool in Klein-Willebroek, 1927-1988, Yvan Verbraeck, uitg. Gemeentebestuur Willebroek 2005

Meer informatie over de zusters van Sint Vincentius van Dendermonde op huisnummer 11 op deze website.

Bron: PI-GB

 

boek: Schippersschool in Klein-Willebroek, 1927-1988, Yvan Verbraeck, uitg. Gemeentebestuur Willebroek 2005

 

 

Afbeeldingen

 

Eerwaarde Heer Jules Janssens

 

Opstart van de schippersschool

 

Dagelijkse werking

 

Plannen voor verbouwing

 

Zomerkamp in Ravels

 

Sluiting van de school

 

Krantenartikels

 

Verkoop van de gebouwen

 

 

Eerwaarde Heer Jules Janssens

 

 

Pastoor Jules Janssens (°21 maart 1880 - +03 augustus 1958).

Hij was van 1922 tot 1952 pastoor van de Onze Lieve Vrouw Onbevlekt parochie in Klein Willebroek.

Bron: GEM-PUB, Schippersschool in Klein-Willebroek, 1927-1988, Yvan Verbraeck, uitg. Gemeentebestuur Willebroek 2005

 

 

 

Pastoor Jules Janssens.

Bron: ?

 

 

Opstart van de schippersschool

 

 

Langs de achterzijde van de schippersschool lag het parochiehuis "Het Cranske". De benedenverdieping werd gebruikt als bibliotheek en handwerkklas.

Op de eerste verdieping bevond zich de ziekenzaal van de schippersschool.

Het gebouw is nu volledig afgebroken

Bron: GEM-PUB, Toeristische Dienst Gemeente Willebroek - Sashuis Klein Willebroek

Pastoor Jules Janssens begon inderdaad al in 1927 in Klein Willebroek met voorbereidingen voor de bouw van de schippersschool.

...

Geïnspireerd werd E.H. Jules Janssens daarbij zonder enige twijfel door de talloze ontmoetingen die hij met langs het kanaal afgemeerde schippers in de door hem in 1925 gebouwde parochiezaal "De Crans" had. De schippers kwamen graag naar De Crans omdat ze aanvoelden dat pastoor Janssens hun problemen en noden begreep. Hij wachtte trouwens hun komst naar de parochiezaal meestal niet af, maar ging ze zelf aan boord bezoeken.

...

Daarbij (tijdens die gesprekken) moet het hem al vlug duidelijk geworden zijn dat de kinderen quasi geen kansen maakten op sociale promotie, noch in de schipperij noch daarbuiten.

"Het nomadische leven, de onderwijswet die wat de schipperskinderen betreft met haar 4 i.p.v. 8 verplichte leerjaren niet alleen schijnheilig was, maar ook vol gaten zat, en dan ook door weinige schippers opgevolgd werd, de soms meer dan bescheiden inkomsten van vele schippers en de daaruit voortspruitende nood om kinderen in het arbeidsproces in te schakelen (de jongens aan boord en de meisjes dikwijls als dienstbodes in de stad), dat alles maakte dat de meeste schipperskinderen op het einde van de jaren 1920 nog gedoemd waren om in de voetsporen van hun ouders een armzalig bestaan voort te zetten. Vele ouders-schippers zagen wel in dat dit alles best van al zo vlug mogelijk zou veranderen maar het ontbrak aan externe infrastructuren, die de voor hen zelf onmogelijke opvoedkundige taak zou overnemen"

...

Niettegenstaande alle kritiek op het KB van 10 november 1925 blijft uiteindelijk het Koninklijk Besluit van 5 augustus 1929 er bij dat de schipperskinderen slechts 4 jaar schoolplichtig worden. Hoe onrechtvaardig dze wet ook ten overstaan van schipperskinderen is, toch wordt zij desalniettemin de ruggengraat van de Schippersschool in Klein Willebroek (en natuurlijk ook van andere soortgelijke scholen met internaat).

...

Op 21 februari 1930 stuurt het Ministerie van Kunsten en Wetenschappen, afdeling Beheer, 3de sectie (nr. 10155/6192) een brief aan mevrouw de Bestuurster der Kostschool voor schippersmeisjes in Klein Willebroek met de medeeling:"Ik heb de eer u hierbij een uittreksel te doen geworden uit het ministerieel besluit van 31 december 1929, betreffende de erkenning van de onder uw leiding staande instelling".

...

In januari 1928 werd de eerste steen gelegd voor de Schippersschool en op 11 augustus werd een Vlaamse kermis gehouden ten voordele van de school.

...

Op 1 september 1928 werd de lagere klas geopend en op 7 oktober kwamen de drie eerste inwonende leerlingen binnen.

Op 28 oktober 1928 werd de school plechtig ingewijd door Monseigneur De Wachter, hulpbisschop van Mechelen.

...

In een document dat we via afleiding in 1946 - 1947 kunnen situeren, en dat waarschijnlijk van de hand van pastoor J. Janssens is, lezen we dat "de kinderen 3.000 Fr kostgeld per jaar betalen, waarvan de Staat ongeveer 3/4 vergoedt. Het overige betaalt het schipperskind."

Bron: Schippersschool in Klein-Willebroek 1927-1988, Yvan Verbraeck, uitg. Gemeentebestuur Willebroek 2005

 

 

Dagelijkse werking

 

 

±1928

De Schippersschool of zoals op de gevel vermeld staat "Kostschool voor schipperskinderen".

Achter deze bescheiden gevel vond een schippersschool plaats, waar in de beste dagen meer dan 200 leerlingen op internaat zaten, een school die Klein Willebroek op de Beneluxkaart geplaatst heeft. (AVA)

Bron: Schippersschool in Klein-Willebroek, 1927-1988, Yvan Verbraeck, uitg. Gemeentebestuur Willebroek 2005

 

 

 

±1928

Schipperskinderen verblijven in het internaat. Tussen de schooltijden kunnen ze ontspannen op de speelplaats, hier doen ze aan touwtrekken op de jongensspeelplaats.

Bron: foto Archief Albert Van Asbroeck

 

 

 

±1928

Schipperskinderen verblijven in het internaat. Tussen de schooltijden kunnen ze ontspannen op de speelplaats.

Bron: foto Archief Albert Van Asbroeck

 

 

 

±1928

De refter van de schippersschool.

Bron: foto Archief Albert Van Asbroeck

 

 

 

Een beeld van de meisjesslaapzaal - let op de heiligenprentjes boven de wel erg kort bemeten bedjes.

Bron: foto Archief Albert Van Asbroeck

 

 

 

De kleutertjes samen op de foto met zuster Benedicta in 1936.

Bron: GEM-PUB

Klasfoto van rond 1936 met zuster Benedicta, genomen op de meisjeskoer.

Op de achterste rij v.l.n.r.: Marie-Jeanne De Gang, Marie Paul (van Lisa van de Pin), Rosa Leemans, Emma De Roeck, Anna Verlinden, Leona xxx, Maria Siebens, Conny Van Neck, Alfons Verschaeren en Frans Van Rompaey.

Vooraan v.l.n.r.: Hélène Van Rompaey, Theo Van der Velden, Frieda Van Everbroeck, Georges Lehardy, Lucienne Van Hooymissen, Florentine De Roeck, Marie-Louise Roggemans, F. Verschueren en Constant Cornelis.

Bron: Schippersschool in Klein-Willebroek, 1927-1988, Yvan Verbraeck, uitg. Gemeentebestuur Willebroek 2005, foto E. & T. De Roeck

 

 

 

Naar aanleiding van de Spaanse burgeroorlog werden vele Baskische vluchtelingen in België opgevangen.

Zo kwamen de kinderen van de familie de Aguirre terecht in de schippersschool in Klein Willebroek. Op de foto zien we Miren, Josú, Martin en Xbi, samen met zuster Pharaïlde.

Bron: GEM-PUB, Toeristische Dienst Gemeente Willebroek - Sashuis Klein Willebroek

Op 29 juni 1937 kwamen in de Schippersschool van Klein Willebroek drie Baskische kinderen toe: Martin (11), Josu (10) en Xabi (8). In Spanje woedde toen een burgeroorlog: een deel van het Spaanse leger, onder leiding van generaal Franco, was op 18 juli 1936 met de steun van de Falanks (de Spaanse fascistische partij) en van de grootgrondbezitters, tegen de wettelijke republikeinse regering opgestaan.

De Basken wilden zich eerst niet mengen in de Spaanse broederstrijd, maar toen bleek dat Franco gekant was tegen elk zelfbestuur voor Baskenland, sloten zij zich aan bij de republikeinse regering.

Bron: Schippersschool in Klein-Willebroek, 1927-1988, Yvan Verbraeck, uitg. Gemeentebestuur Willebroek 2005

 

 

  

  

Links: "Vermits er geen praktijklessen op het het officiële leerprogramma stonden, heeft de Schippersschool die dan maar op eigen houtje in de vrije uren ingelast. Natuurlijk moeten schippersjongens staaldraad leren spitten (AVA = archief Albert Van Asbroeck).

Rechts: Voor de handwerklessen had meester Albert Van Asbroeck ook een cursus boekbinden samengesteld. Hier zien we de leerlingen volop aan het werk (AVA).

Bron: Schippersschool in Klein-Willebroek, 1927-1988, Yvan Verbraeck, uitg. Gemeentebestuur Willebroek 2005

Naast de voorgeschreven leervakken, kregen de leerlingen ook onderricht in praktijklessen, scheepvaartlessen, pianolessen en lessen in de Franse taal.

Bron: GEM-PUB, Toeristische Dienst Gemeente Willebroek - Sashuis Klein Willebroek

 

 

  

 

De klas van de meisjes met zuster Cecile.

Bron: GEM-PUB

 

 

  

 

Links: optocht / Processie met zuster Veneranda.

Het bootje in de processie mogen dragen, of tenminste één van de linten mogen vasthouden, is een belevenis die men zijn hele leven lang niet meer vergeet (AVA).

Rechts: de jaarlijkse processie met de leerlingen van de Schippersschool.

Bron: GEM-PUB, Schippersschool in Klein-Willebroek, 1927-1988, Yvan Verbraeck, uitg. Gemeentebestuur Willebroek 2005

 

 

  

 

Links: een klasuitstap in 1939 - let op de matrozenpakjes die de leerlingen toen droegen.

Rechts: de groep voor de jaarlijkse processie maakt zich klaar voor de optocht, met de muzikanten.

Bron: GEM-PUB, Toeristische Dienst Gemeente Willebroek - Sashuis Klein Willebroek

 

 

  

 

Links: groepsfoto op de trap naar de ziekenzaal, op de eerste verdieping van "De Crans".

Rechts: Jannine De Heel en Elsi Schoeters.

Bron: PI-TB, GEM-PUB

 

 

     

 

De foto helemaal links (1950): achteraan juffrouw Angèle Verheyden en Hilda Verheyen. Op de voorste rij: de zusters Cecile, Albine en Benedicta.

Op de middenste foto de schoolkinderen van het derde leerjaar tijdens een schooluitstap op 28 juni 1960 (foto: Van de Venne).

Op de rechtse foto zien we een aantal kinderen van de Schippersschool op uitstap naar de zoo (1960).

Bron: GEM-PUB

 

 

 

De klas van leerkracht Van Asbroeck in de loop van de jaren 1970.

Bron: GEM-PUB, Toeristische Dienst Gemeente Willebroek - Sashuis Klein Willebroek

 

 

Plannen voor verbouwing

 

 

Er werd regelmatig gebouwd, bijgebouwd en verbouwd.

In 1956 werden de gronden van de verlaten zoutziederij van de firma Scheltjens aangekocht. Hierop werd een volledige nieuwbouw opgericht voor het meisjesinternaat.

In 1957 werd een volledige nieuwe badinrichting met 12 stortbaden gebouwd.

Het plan van de school hierboven dateert van 1936.

Bron: GEM-PUB, Toeristische Dienst Gemeente Willebroek - Sashuis Klein Willebroek

 

 

 

-

Bron:

 

 

Zomerkamp in Ravels

 

  

 

  

 

Het vakantieverblijf van de Schippersschool in Klein Willebroek (was gevestigd) in Ravels werd opgericht in 1948.

In dit centrum konden de kinderen tijdens de maand junie genieten van de gezonde Kempische buitenlucht.

Bron: GEM-PUB, Toeristische Dienst Gemeente Willebroek - Sashuis Klein Willebroek

Linksboven: De slaapzaal in het vakantiekamp in Ravels in 1949, een beetje nauw maar dat deerde niemand. Na het ravotten in de gezonde buitenlucht viel men toch onmiddellijk doodmoe in slaap.

Rechtsboven: Het vakantiekam in Ravels is een eenvoudig gebouw gebleven, maar het plezier dat de kinderen van de Schippersschool van Klein Willebroek hier beleefd hebben was er beslist niet minder om. Op de foto de familie Van Asbroeck, die tijdens die vakantieperiode in Ravels alles in goede banen leidde.

Rechtsonder: Ravels 1950 - alleen maar glunderende gezichten.

Bron: Schippersschool in Klein-Willebroek, 1927-1988, Yvan Verbraeck, uitg. Gemeentebestuur Willebroek 2005, foto's Albert Van Asbroeck

 

 

Sluiting van de school

 

 

De leerkrachten, het personeel en de vrienden van de Schippersschool in de late jaren 1980.

Bron: GEM-PUB, Toeristische Dienst Gemeente Willebroek - Sashuis Klein Willebroek

 

 

Krantenartikels

 

 

april 1938

Plechtige communie van de schipperskinderen die in de schippersschool verblijven.

In het artikel ook een historisch beschrijven van het ontstaan van de schippersschool.

Bron: Gazet van Mechelen (15-04-1938, p. 4)

 

 

 

28 juni 1964

Advertentie om een evenement aan te kondigen dat doorgaat in de Schippersschool in Klein Willebroek, ter gelegenhuid van de prijsuitreiking.

Bron: Gazet van Antwerpen (28-06-1964)

 

 

 

 

september 1987:

Twee krantenartikels die uitvorig berichten over de sluiting van de Schippersschool in Klein Willebroek.

Bron: GEM-PUB, Toeristische Dienst Gemeente Willebroek - Sashuis Klein Willebroek

 

 

Verkoop van de gebouwen van de voormalige Schippersschool

 

 

 

 

 

Een aantal luchtofo's van de gebouwen van de voormalige Schippersschool (tussen Westvaartdijk en Volksstraat), naar aanleiding van de verkoop van de gebouwen.

Bron: ?

 

 

 

Laatste wijziging 07-04-2022 - Toeovoegen luchtopnames van de gebouwen van de Schippersschool (2022)
22-02-2022 - Toevoegen link naar de Crans
23-01-2022 - 24-01-2022: Toevoegen nieuwe gegevens en foto's - Opsplitsen in rubrieken
20-06-2021 - Toevoegen krantenartikel communicanten - Toevoegen informatiekaders voor foto's
31-03-2021 - Creatie nieuwe pagina